Nieuws:

Bekijk onze Stichting 3rail kleding lijn eens! Promoot ons mooie forum op evenementen, stamtafels en op beurzen : Stichting 3rail Shop

Wissels schakelen

Gestart door Stefanius zaterdag 21 februari 2026, 21:31:10

0 leden en 2 gasten bekijken dit board.
Wissels schakelen
Lid sinds: 2016

offline
Wissels schakelen
Ik ben bwzig met de opbouw van mijn baan en ik heb een tiental wissels en verwacht met een goed tiental aan andere relais te eindigen als ik klaar ben, waarmee ik ergens in totaal tussen de 20 en 30 dingen heb die ik wil schakelen. Dat zijn een boel draadjes (boevenop de draadjes die er al zitten ;) ) en dan moet ik nog een schakelpaneel hebben.

Ik dacht het ei van columbus verzonnen te hebben door op zoek te gaan (voor dus alleen mijn wissels en relais, de rest is analoog) naar een van die oude centrales uit de jaren 80 en 90 en alles te schakelen met het marklin keyboard (6040).

Echter, rondje marktplaats, gaan deze dingen voor 30 - 40 euro per element en kom ik als snel op 100 - 150 euro voor het totaal (en dat voor iets dat volledig achterhaald is en al 40 jaar op een treinbaan heeft gestaan).

Lang verhaal kort: Ik wil mijn wissels eenvoudiger kunnen aansluiten (minder draad) en een enigzins afgewerkt schakelbord hebben (de analoge kastjes van marklin probeer ik een beetje te voorkomen). EChter als ik de prijzen zie die men verwacht van afgeschreven technolgie (er is immers wel wat beters op de digitale modelbaan besturing verzonnen en het prijsverschil met nieuw is dan ook niet meer zo groot) weet ik niet of ik mijn initiele plan wil uitvoeren.

- Staan die centrales uit de vorige eeuw nu echt voor een redelijke prijs of denkt iedereen dat ze echt goud in handen hebben?
- Zijn er andere alternatieve centrales waar een een soortgelijk schakelpaneel aan kan knopen?
- Of is het toch gewoon draadjes trekken? Zo ja, iemand nog een leuke tip voor een (liefst kant en klaar) schakelbordje?
Re: Wissels schakelen
Lid sinds: 2025

offline
Re: Wissels schakelen
Er zijn tig andere oplossingen. Het is maar hoe je het bedenkt en hoe ver je wil gaan.
Je zou bijvoorbeeld met Arduino's kunnen werken maar dat vergt weer enige kennis van de software.

In het pre-digitale tijdperk stuurde ik mijn wissels met gelijkspanning en een diodematrix om bedachte rijwegen met één knopje te kunnen bedienen.
Dat was in een tijd dat ik niet zoveel geld had en diodes per 100 voor 25 cent gingen :D
Re: Wissels schakelen
Lid sinds: 2010

offline
Re: Wissels schakelen
Buiten dat je nu met meerdere draadjes aan het schaken bent...

De meeste oplossingen zonder veel zelfbouw zullen je meer dan de genoemde bedragen kosten.

Citaat van: Stefanius op zaterdag 21 februari 2026, 21:31:10Ik dacht het ei van columbus verzonnen te hebben door op zoek te gaan (voor dus alleen mijn wissels en relais, de rest is analoog) naar een van die oude centrales uit de jaren 80 en 90 en alles te schakelen met het marklin keyboard (6040). Echter, rondje marktplaats, gaan deze dingen voor 30 - 40 euro per element en kom ik als snel op 100 - 150 euro voor het totaal (en dat voor iets dat volledig achterhaald is en al 40 jaar op een treinbaan heeft gestaan).

Het gaat voornamelijk om het woordje / merk "Märklin" op het kastje. Daardoor denken veel tweedehands handelaren of erfgenamen dat ze goud in handen hebben. Soms zijn ze gewoon goedkoper te krijgen. Je moet geluk hebben. Mijn hele opzet met een 6040, een 6043 en een IB 650 heeft denk ik niet meer dan 75 euro gekost.

Citaat van: Stefanius op zaterdag 21 februari 2026, 21:31:10- Staan die centrales uit de vorige eeuw nu echt voor een redelijke prijs of denkt iedereen dat ze echt goud in handen hebben?
- Zijn er andere alternatieve centrales waar een een soortgelijk schakelpaneel aan kan knopen?
- Of is het toch gewoon draadjes trekken? Zo ja, iemand nog een leuke tip voor een (liefst kant en klaar) schakelbordje?

Er zijn andere oplossingen. J

= Je kan kijken naar LocoNet. Dan zijn er diverse hobbylevereanciers (zoals hans de Loof) die standalone LocoNet-centrales bieden en dan kan je een schakelbord maken en de wissels via LocoNet-schakeldecoders sturen.
- Je kan ook een goedkope DCC-centrale regelen met een standaard bus zoals LocoNet of Xpressnet gebruiken. Dan kan je met loconetmodules of XpressNet-modules (Lenz LW150 bijvoorbeeld) een schakelbord maken die de DCC-wissels schakelen. Dan heb je niet meer dan bijvoorbeeld de MTB DP14 (wisselsteller met DCC-decoder) onder de baan te schroeven en op DCC-signaal aan te sluiten.
- Je kan ook voor Arduino oplossingen gaan.
Re: Wissels schakelen
Lid sinds: 2009

Old Skool Märklin - Scratch Built scenery

offline
Re: Wissels schakelen
Dag Stefan.

Citaat van: Stefanius op zaterdag 21 februari 2026, 21:31:10- Of is het toch gewoon draadjes trekken? Zo ja, iemand nog een leuke tip voor een (liefst kant en klaar) schakelbordje?

Mogelijk een low budget oplossing waarmee je schakelbord combineert met het sporenplan: een blindschema voorzien van contactpunten en bediening d.m.v. een geleidende pen, al dan niet in combinatie met een diodenmatrix.
Ik weet van het bestaan, maar kan er zo gauw geen voorbeeld van vinden ...

Groeten,

Erik.
Re: Wissels schakelen
Lid sinds: 2009

Old Skool Märklin - Scratch Built scenery

offline
Re: Wissels schakelen
Dag Stefan.

Is dit iets voor jou?  :roll:

Groeten,

Erik.
Re: Wissels schakelen
Lid sinds: 2016

offline
Re: Wissels schakelen
Dank voor alle tips!

Ik denk dat ik iemand even een PB ga sturen ;)
Re: Wissels schakelen
Lid sinds: 2014

BLIJ dat ik analoog RIJ

offline
Re: Wissels schakelen
Ben even benieuwd hoe het hiermee staat en voor welke oplossing is gekozen?
Re: Wissels schakelen
Lid sinds: 2025

offline
Re: Wissels schakelen
Citaat van: Nieuwenhuis op zondag 22 februari 2026, 14:32:31Mogelijk een low budget oplossing waarmee je schakelbord combineert met het sporenplan: een blindschema voorzien van contactpunten en bediening d.m.v. een geleidende pen, al dan niet in combinatie met een diodenmatrix.
Ik weet van het bestaan, maar kan er zo gauw geen voorbeeld van vinden ...
Zoek eens op 'studs & probe switchboard'.
Peco levert zowel de studs PL-17 als de probe PL-18: klik
Mijn allereerste 'synoptisch bord' was zo gebouwd, maar dan met koppen van kleine boutjes en een testprobe van een multimeter... KISS  ;)
Re: Wissels schakelen
Lid sinds: 2009

Dwarsliggers op de rails sporen niet

offline
Re: Wissels schakelen
In de verkooprubriek "overige" biedt iemand een flink aantal 1e generatie (22 februari 2026) digitale apparaten, zoals 2 stuks 6040, voor 10 euro per stuk, en dat is alleszins redelijk geprijsd.
Dus houdt die rubriek bij als je aspiraties in die richting gaan.

Citaat van: ikke op zondag 22 februari 2026, 11:45:13In het pre-digitale tijdperk stuurde ik mijn wissels met gelijkspanning en een diodematrix om bedachte rijwegen
Er zijn diodematrixen om rijwegen met 1 knopje te zetten, en om rijwegen met 2 knopjes te zetten, en voor allebei zijn redenen om het juist zo te doen en niet anders. Felix Geering's diode matrix (Duitstalig) legt uit wanneer je het met 1 knop en wanneer met 2 knoppen per rijweg doet.

Bij diodematrix voorbeelden denk ik direct aan een naburig forum en daarbij aan Andre64 (uit 2013, zoiets). Hij had een baan: de Rhätische Bahn (2013), en hij legt o.a. uit hoe je bij een specifieke wisselstraat de rijwegen nummers, een schema maakt van rijwegen en diodematrix, en hoe hij dan een fysieke realisatie daarvan maakt. En dat alles staat hier. Hij gebruikte 2 draaischakelaars. Daarmee zette hij van elke rijweg het begin- en het eindpunt.

Er zijn ook andere manieren, en dan denk ik aan de laatste baan van Klaas Zondervan, Dubbelom. In 2023 komt hij op het denkbeeld van een diodematrix bij een wisselstraat, en documenteert dat idee beknopt. Hij werkt met flipflop, diodes, transistors en relais. Dus net een beetje anders dan André64. Het is maar net wat je aan onderdelen hebt liggen of kunt krijgen. 

Weer een iets andere uitleg van de diodematrix tref je hier (2018) 72sonett . Hij gebruikt 1 draaischakelaar met 8 standen (de draaischakelaar bepaalt welke van de 8 rijwegen wordt gekozen) en een drukknop (de drukknop bevestigt het einddoel, en realiseert daarmee het omzetten van de wissels van begin tot eind oftewel het zetten van de rijweg, en het vertrek van de trein). Hij heeft een schakeling bedoeld voor willekeurig vertrek (vandaar de 8 drukknoppen) omgebouwd naar een diefje met verlos aanpak waardoor er nooit meer dan 2 wissels tegelijkertijd worden aangesproken. Bij een diefje met verlos aanpak heb je normaal gesproken geen diodematrix nodig.
Die matrix heb je uitsluitend nodig als er meerdere rijwegen zijn na vertrek. In zijn geval was dat zo.

Op het 3-rail forum moet je bij Fred zijn (Marklindak) Die legde in 2008 uit hoe de diodematrix analoog werkt (met M-rails), en hij heeft dat later zelf gedocumenteerd in de 3railwiki.

Engelstalig is de site van  Brian Lambert (UK) over diode matrix gebruik. Die uitleg is specifiek bedoeld voor Peco wisselaandrijvingen (notoire stroomvreters), waardoor het CDU gebruik voorop komt te staan. Zijn uitleg is daardoor moeilijker te volgen; er wordt teveel overhoop gehaald.

Wat je bij allen kunt leren, is de noodzaak van een CDU zodra je meerdere wissels tegelijkertijd moet kunnen schakelen.
Aan analoge piekbelasting zitten twee kanten: de pulsmaker (schakelrails, reedcontact) moet bestand zijn tegen piekbelasting (een berucht probleem). De puls zelf leidt tot het omzetten van meerdere spoelen (en dat geeft een piekbelasting waartegen veel trafo's niet zijn opgewassen, er moet tijdelijk wat meer stroom bij dan er is).

Analoog kun je niet (zoals bij digitaal wel kan) apparaten pal na elkaar laten schakelen, om zo een piek te vermijden. Althans, het kan wel, maar vergt het een en ander (extra schakelingen of b.v. Arduino met software).
Re: Wissels schakelen
Lid sinds: 2025

offline
Re: Wissels schakelen
Citaat van: Jan22 op zaterdag 28 maart 2026, 03:09:46<knip>

Analoog kun je niet (zoals bij digitaal wel kan) apparaten pal na elkaar laten schakelen, om zo een piek te vermijden. Althans, het kan wel, maar vergt het een en ander (extra schakelingen of b.v. Arduino met software).

Sidestep: daar heeft Mecktronic een kant-en-klare oplossing voor.

Kanttekening hierbij wel te maken dat Mecktronic (ook) ervoor kiest om de wissels met DC aan te sturen. Dat moet dan weer passen bij de rest van je baan.
https://mecktronics.nl/

Voor Stefanius is de tip van Jan22 waardevoller, denk ik.