Nieuws:

Bekijk onze Stichting 3rail kleding lijn eens! Promoot ons mooie forum op evenementen, stamtafels en op beurzen : Stichting 3rail Shop

JMRI op de Schappenbaan

Gestart door ernstcramer donderdag 29 mei 2025, 15:42:02

0 leden en 1 gast bekijken dit board.
JMRI op de Schappenbaan
Lid sinds: 2010

Beter één module klaar, dan hele baan nooit af...

offline
JMRI op de Schappenbaan
Ik start een draadje over het gebruik van JMRI als besturingssoftware op mijn baan: De Schappenbaan.
Dit is vooral bedoeld om de struggles die ik zelf heb ondervonden, en stappen die er zijn gezet te delen. Omdat ik denk dat misschien meer mensen daar mee zullen kunnen worstelen.
Mijn zoektocht naar software loopt al heel lang. Van Gahler+Ringstmeijer, een beetje Koploper maar al snel naar Traincontroller. Van dit laatste programma heb ik ook al jaren een licentie voor TC Bronze, maar als ik die nu moet upgraden ben ik best veel geld kwijt. En bij (sommige) van de huidige versies MOET je een actieve internet verbinding hebben, anders kan TC bij opstarten niet de licentiesleutel checken. Nou, ik weet niet hoe dat met jullie is, maar ik gebruik niet altijd de nieuwste computers voor de hobby, en is internet op zolder niet altijd optimaal (ja...daar wordt wel aan gesleuteld... 8o  ;) )

Voor alle programma's moet je tegenwoordig behoorlijk wat geld betalen, en ja ik ben een Hollander - als ik dat kan voorkomen zal ik het niet nalaten. Maar continuïteit van de ontwikkeling is ook belangrijk. Gahler+Ringstmeijer bijvoorbeeld, wat ik midden jaren 90 gebruikt heb, begint langzamerhand op te houden nu één van de bouwers is overleden. Koploper kent een beetje hetzelfde verhaal. En dus zocht ik eigenlijk ook iets waar een "bedrijf" achter zit, wat (denk ik) meer garantie biedt op continuïteit.

Op mijn zoektocht naar andere software ben ik op RocRail gestuit. Een mede-modelbouwer uit Zeewolde had daar ook mee gewerkt, maar gaf aan dat het wel heeeel veel geknutsel is om dat aan de praat te krijgen. Het voordeel van RocRail is dat er ook een community achter zit die dat programma (verder) ontwikkeld.
Vooral door een presentatie van Willem Mak (@Willem M) op de stamtafel Flevoland, en zijn presentatie op de laatste 3-Railforum dag, ben ik steeds enthousiaster geraakt over JMRI. Ik weet niet zeker of dit het definitief gaat worden, maar vooralsnog kom ik er steeds beter in. Maar eerlijk gezegd is het best complex, en heb je er behoorlijk wat studiewerk voor nodig om te doorgronden waarvoor nu precies alle onderdelen van het programma zijn.

En omdat ik er zelf zo mee worstelde dacht ik: laat ik het gewoon eens opschrijven. Ik (denk van mijzelf) dat ik best redelijk Engels kan, maar zo'n technisch verhaal doorgronden vind ik nog niet zo makkelijk. Wat ik eerder zei: Willem heeft me daar erg bij geholpen, maar ja: die loopt met het gebruik van JMRI ook mijlen ver op mij voor  :)

Wat ik schrijf en gebruik komt vooral van de site van JMRI zelf. En uiteraard via Willem die me geregeld coacht bij de uitwerking.

Wat is JMRI? JMRI staat voor Java Model Railroad Interface.
En dan heb je gelijk een belangrijk onderdeel te pakken: het draait op JAVA. En JAVA is een programmeertaal.
JMRI is wat genoemd wordt Open Software: iedereen die JAVA kan programmeren kan helpen om het programma steeds verder te ontwikkelen en verfijnen. En daarmee is het een heel project geworden, bedoelt om gereedschappen te bouwen om via de computer je modelbaan te besturen.

Daarvoor zijn allemaal verschillende modules ontwikkeld. Ik wil er nu een paar noemen:
Met DecoderPro® kun je je digitale locomotieven beheren en je decoders eenvoudig programmeren. Je krijgt dan een lijst binnen JMRI van al je beschikbare DCC-locomotieven, en kan daarbinnen ook snel aanpassing doen van de instellingen van je decoder. Uiteraard moet dat op een geïsoleerd stuk baan gebeuren, of je programmeerspoor.
JMRI ondersteunt ook verschillende hardware: bijvoorbeeld de SPROG. Dat wordt in NL ook verkocht om in combinatie met DecoderPro je locomotieven te kunnen programmeren. Ik heb recent gelezen dat iTrain inmiddels de SPROG ondersteunt.

Je kunt bedieningspanelen bouwen en je modelbaan besturen met PanelPro™ om seinen en andere functies in te stellen. Een belangrijk onderdeel van PanelPro is de Lay-out editor om een seintableau voor op je scherm te maken, en OperationsPro™ waarmee je dienstregelingen of routes kunt programmeren.

Tot zover de algemeenheden over JMRI
Ik hoop dat forummers hier ook op gaan reageren, corrigeren, aanvullen, vragen stellen etc... Ik pretendeer helemaal niet dat ik een expert ben, integendeel. Ik hoop zo de gezamenlijke kennis van dit forum te kunnen gebruiken/mobiliseren om over dit programma kennis te delen en te verrijken. En elkaar te helpen de soms ingewikkelde technische vragen over onze hobby gezamelijk te kunnen oplossen.
Re: JMRI op de Schappenbaan
Je opmerking over Rocrail kan ik niet plaatsen. Bekijk mijn snelstartgids maar eens als je je er nog in wilt verdiepen.
Ik heb me wel eens in JMRI verdiept maar dat vond ik echt gecompliceerd, vooral omdat het over verschillende modules verdeeld is. Ik blijf je graag volgen. Ik ben wel benieuwd wat je tegenkomt.
Re: JMRI op de Schappenbaan
Lid sinds: 2010

Beter één module klaar, dan hele baan nooit af...

offline
Re: JMRI op de Schappenbaan
Ha Albert! Dank voor je reactie! ik heb imiddels je snelstartgids(video) bekeken. Erg informatief!
Wat ik schreef over RocRail dateert van een aantal jaren terug. En ik merk bij mezelf, als je dan zoiets hebt "losgelaten" ga je niet gauw een keer kijken of het veranderd is.
En dat is denk ik, als ik je video zo bekijk, wel heel erg veel beter geworden. Dank voor de info!
JMRI op de Schappenbaan: downloaden maar...
Lid sinds: 2010

Beter één module klaar, dan hele baan nooit af...

offline
JMRI op de Schappenbaan: downloaden maar...
Op de hoofdpagina van JMRI zie je een mix van informatie. Zelf vind ik dat wat rommelig, want als je nieuw bent wil je volgens mij a) weten wat een programma kan, b) wat moet ik doen om het aan de praat te krijgen en c) hoe koppel ik dan het programma aan m'n besturing. En dan komt pas de inrichting van jouw layout-besturing,  toch? Nou, op die startpagina staan, na de algemene inleiding, 4 hoofdgroepen die zij kennelijk belangrijk vinden:
-    Leren wat JMRI inhoud (te beginnen met help-files...) en een verwijzing naar de DecoderPro manual
-    De techniek van wat en hoe je moet downloaden
-    Deel je ervaringen/vragen in usergroups
-    En de vraag om te helpen met de verdere ontwikkeling

De link naar de DecoderPro Manual is eigenlijk verrassend een veel bredere opzet dan alleen DecoderPro. Als ik eerlijk ben staat hier betere start-info, dan op de hoofdpagina...maar ja, smaken verschillen 😊

Op deze pagina staat bv een alinea "Take it Step bij Step" en dat is nou precies zo'n informatief brok wat je op een startpagina wilt lezen. Ik geef het hier maar gewoon even in het NL weer:

Ons algemene advies is om met de basis te beginnen. Daarom raden we je aan eerst een eenvoudige baan aan te leggen die is aangesloten op je Command Station.
Wanneer de trein(en) rijden en een wissel reageert op commado's van je centrale, is het tijd om de Hardware Help te openen (gebruik de Hardware tab bovenaan de pagina).
note: zie ook 1) hieronder
Vervolgens kun je proberen basisdingen te doen met PanelPro, bijvoorbeeld de JMRI besturing gebruiken om een locomotief te laten rijden. note: zie 2)
Als dat eenmaal werkt zoals je verwacht, komt de tijd om een paneel te bouwen, je lijst met beschikbare locomotieven te vullen, enz.
Maak wat aantekeningen voor jezelf, schets een eenvoudig schema van hoe je je opstelling voorstelt. Vaak helpt dat beter dan woorden om dingen op een rijtje te zetten (en je 2 jaar later te herinneren waarom je die typische wisselbenaming hebt gekozen).

We willen je niet ontmoedigen om aan dit toch wel complexe programma te beginnen, maar door JMRI stap voor stap aan te pakken, bouw je een solide basis op die zichzelf te zijner tijd terugbetaalt.
Bouw geleidelijk voort op de basisconcepten van het programma (mijn toevoeging: die voor jou op dat moment nodig zijn in de opbouw van je baan) en pak interessante elementen op door enkele van de links onderaan de linker zijbalk op de JMRI web Help te volgen.

Als dit je eerste bezoek aan onze handleiding is, raden we u aan de DecoderPro® rondleiding te volgen om een overzicht te krijgen van wat we gaan doen.


Het JMRI team heeft bij deze introductie een leuk overzicht bij gemaakt hoe je het toepassen van JMRI stap-voor-stap op jouw baan zou kunnen aanpakken:
202505 (2) JmriStepByStepDiagram.png
  • Wat in dit cursieve deel voor mij ontbreekt is een heel essentiële eerste stap: verbinding maken tussen je baan en de computer. Soms kan dat via je centrale, maar vaak heb je er ook een interface voor nodig.
    Dus [BaseLevel] uit het bovenstaande plaatje is mijns inziens NIET alleen een Centrale, maar een Interface tussen je a) computer, b) je centrale en c) je besturingscomponenten.
    Dus volgens mij horen in bovenstaand plaatje [Base Level] en [Level 1] bij elkaar.
  • Wat in dat zinnetje er niet bij staat is dat je in ieder geval één locomotief ingevoerd moet hebben in je locomotievenlijst. Dat kan via DecoderPro (ik kom daar later op terug) maar als je dat nog niet werkend hebt (gekregen 😉) kan je ook handmatig een (DCC) locomotief in de lijst zetten, waarvan je de basisgegevens al weet (mn het lokadres is dan belangrijk).
    In de oorspronkelijke tekst gebruiken ze de term JMRI Throttle. Ik neem aan dat jullie weten dat een Throttle een bedieningsapparaat is (bv je centrale zelf, of een aparte modules zoals de Daisy van Uhlenbrock, of een FRED oid). Maar binnen JMRI kan je ook een Throttle openen op je scherm (zoals dat volgens mij ook kan in iTrain, in TrainController, en ik dacht ook in Koploper). En dat wordt hier bedoelt: ze zeggen dus eigenlijk dat je nog helemaal geen hardware nodig hebt (behalve dat een centrale of hardware bus tussen je baan en de computer) om al snel een lok te kunnen laten rijden. Ook daar kom ik later op terug.


Installatie van JAVA
Zoals in de eerste post is aangegeven: de basis voor JMRI is het gebruik van JAVA. En daar moet je dus even naar zoek wat je dan moet downloaden. JAVA werkt op alle platforms: Windows, macOS of Linux. En je moet dus even zoeken welke versie je dan moet downloaden (of als je al JAVA op je computer hebt, of je dan de juiste versie hebt).
Op de pagina Using Java with JMRI wordt geadviseerd om JAVA 17 te gebruiken als je JMRI versie 5.9.1 gaat gebruiken.
Het wordt dringend aangeraden om oude JAVA versies te verwijderen voordat je JAVA 17 gaat installeren of gaat upgraden.
Vervolgens staan op die pagina (een eindje scrollen) alle opties om JAVA te installeren voor jouw platform. Ik heb de download gedaan via AZUL, en volg dan de instructies.

Installatie van JMRI
En dan moet je ook ff zoeken naar de installatiepagina van JMRI. Die is opgenomen in het menu aan de linkerzijde als je naar beneden scrollt...maar voor het gemak hier de link naar de JMRI Install Guide: Windows en volg daar gewoon de aanwijzingen.
Waar zowel Willem Mak als ik tegenaan liepen is dat de download van JMRI standaard in quarantaine wordt geplaatst. Maar ook daar wordt op bij de JMRI Install Guide in voorzien: er is een pagina Handle Untrusted Download Warnings.

De volgende bijdrages zullen gaan over een loc in DecoderPro zetten, verbinding maken met "mijn" systeem keuze om daarna een lok te laten rijden op de baan. En dan hoe je een schakeltableau maakt met PanelPro.
JMRI op de Schappenbaan: Verbinding maken tussen computer en de baan
Lid sinds: 2010

Beter één module klaar, dan hele baan nooit af...

offline
JMRI op de Schappenbaan: Verbinding maken tussen computer en de baan
Alhoewel ik in de draadjes over de Schappenbaan al genoeg verzucht heb over de verbinding tussen de baan en de computer (zie bv daarvoor mijn draadje De Schappenbaan: onderste laag)), wil ik er in dit verhaal – voor de compleetheid - toch maar even bij stilstaan.

Je kan een digitale baan besturen met alleen een centrale. Daar heb je niet direct een computer voor nodig. Zo'n centrale is vaak toereikend voor (kleinere) baantjes, of rangeeropstellingen. Er zijn (voor zover ik weet) ook een aantal (slimme) centrales waar je voor een eenvoudige baan rijwegen kan programmeren om zo een trein een traject te kunnen laten rijden. En daarmee bv eenvoudig automatisch bedrijf kan rijden, of met meerdere locomotieven spelen. Maar dan zul je snel merken dat je het overzicht verliest. Wil je het rijden met steeds meer treinen doen, dan is je baan koppelen aan de computer een logische volgende stap.

Voor die koppeling aan de computer hebben al die verschillende centrales een eigen oplossing. Yamorc gebruikt bv een mini-USB2 aansluiting; Ecos gebruikt een LAN-aansluiting, of een zogenoemde cross-over-cable direct aan de computer; voor de Uhlenbrock centrales wordt een USB-B kabel gebruikt van het type wat "vroeger" een printerkabel werd genoemd. Ik gebruik (tot nu) een IB Basic en de centrale van Hans Deloof. Deze IB (en meerdere apparatuur wat op de markt is) beschikt over de LocoNet faciliteiten. En om de LocoNet apparatuur goed te kunnen programmeren heb je een LocoNet-Interface nodig voor de verbinding met de computer. In mijn geval gebruik ik de LocoBuffer-USB van Hans Deloof, die ook met zo'n USB-B (printerkabel) wordt aangesloten. Noteer goed op welke poort deze USB aansluiting zit, want dat heb je later nodig.

Dit is dan nu mijn opstelling met de centrale van Hans Deloof in schema:
202507 (20).PNG

In tegenstelling tot de centrale van Hans Deloog kan ik de Intellibox centrale rechtstreeks op de computer aansluiten, en ook dan moet het mogelijk zijn om de baan te besturen:
202507 (26).png
Ik laat het alleen even zien hoe dat dan in elkaar steekt. Ik heb het zelf ook getest, maar ik heb van deze "oude" IB Basic geen update voor de driver kunnen downloaden. De software die ik er nog van vond in de originele doos is geblokkeerd, en ik heb geen idee hoe ik dat kan doorbreken. Ik gebruik dus een LocoBuffer voor de communicatie.

Tijd om de verbinding tussen mijn computer en de baan en één van de programma's van JMRI aan te zwengelen. In de vorige aflevering heb ik verteld hoe je DecoderPro en PanelPro installeert. Je hebt dan ergens op je bureaublad, of bij je snelkoppelingen of hoe dat tegenwoordig ook maar genoemd wordt, deze icoontjes staan:
202507 (21).png

Start DecoderPro. De eerste keer dat je dat doet heeft de computer nog geen verbinding met de centrale, of met LocoNet. Je krijgt dan dit scherm:
202507 (22).jpg

De eerste stap is in het veld [System Manufacturer] vast te leggen met welke hardware je de verbinding gaat maken. En JMRI ondersteunt echt een enorme lijst van hardware.
Als je klikt op het veld gaat de lijst open:
202507 (23).jpg

De centrale LocoCentral van Hans Deloof staat daar niet tussen, maar aangezien zijn apparatuur volledig volgens het LocoNet Protocol van Digitrax is gemodelleerd, kan ik een willekeurige Digitrax centrale kiezen, bijvoorbeeld de DCS100.
Daarnaast kan ik ook nog steeds de Intellibox Basic van Uhlenbrock gebruiken. En die staat ook in de lijst.
Ik kies dus nu voor Digitrax.

Als je de centrale ingevuld hebt krijg je vervolgens nog een aantal velden die je in moet vullen met als eerste de verbinding.
202507 (24).jpg
Voor die [System connection] kies ik [LocoNet LocoBuffer], maar het is ook mogelijk om de centrale direct aan de computer te hangen.
Heb je dat ook ingevuld, dan moet de com-poort worden ingevuld waaraan de Centrale of -zoals in mijn geval – de LocoBuffer hangt. En dan ziet het complete plaatje er zo uit:
202507 (25).jpg
Bij mij zit de LocoBuffer BlueTooth op COM3. En ik kies, zoals ik al eerder schreef, een centrale van Digitrax (Voor de puristen onder ons die de DCS100 gaan opzoeken: deze centrale is door Digitrax inmiddels vervangen door een nieuwere versie. Maar de JMRI ontwikkelaars hebben ook alle oude centrales er in zitten. Dus ook bv die Intellibox Basic van Uhlenbrock. Lekker handig!)

Veranderd er iets in de aansluiting door bijvoorbeeld een andere verbinding (zoals bijvoorbeeld een andere LocoBuffer of een andere Centrale) dan zit deze op een andere compoort.
Je krijgt dan bij het opstarten van DecoderPro dit scherm:
202507 (27).jpg
Als je klikt op [Continue] kom je in het hoofdscherm van DecoderPro terecht.
202507 (280.jpg
Open dan boven in de menubalk van DecoderPro [EDIT] en klik op de optie [Preferences]
En dan open zich het menu van 2 afbeeldingen hiervoor [Preferences].
Klik op [Edit Connections] dan ga je gelijk naar het [Preferences] menu.

Als de instellingen zijn aangepast wordt JMRI opnieuw opgestart. Je krijgt dan dat scherm van [DecoderPro: All Entries]. Om te checken of je daadwerkelijk verbinding hebt, klik dan bovenin dat menu op icoontje [ON/OFF of Unknown] waardoor de centrale of de booster wordt in/uitgeschakeld. En als je die hoort schakelen weet je dat je verbinding hebt.
Gelukt? Tijd voor de volgende stap.

En dat komt in de volgende bijdrage!

Re: JMRI op de Schappenbaan
Lid sinds: 2010

Beter één module klaar, dan hele baan nooit af...

offline
Re: JMRI op de Schappenbaan
ik was al eerder van plan om weer wat te schrijven, maar problemen/activiteiten op de baan - met wissels, afbouwen van de eerste laag, verbindingsproblemen - heeft er toe geleidt dat ik te weinig kans heb om de hele "plaat" van de eerste laag te maken, om dat vervolgens in JMRI te kunnen voeren.
Dus ff geduld nog graag...  ;)  :D