Een van mijn locomotieven is uitgerust met een rookgenerator. Het ding doet het naar behoren, maar de rook is bijna niet zichtbaar,zo licht van kleur is ze. Zeker wanneer de achtergrond licht(er) is, stelt het eigenlijk niks voor. Zijn er ook vloeistoffen die donkerder rook produceren? Of zou je iets kunnen toevoegen waardoor de originele donkerder kleurt?  Let wel: het moet wel geschikt zijn voor modeltreintjes en natuurlijk geen schade berokkenen. Anders kan ik natuurlijk net zo goed een stuk brandend plastic in het schoorsteentje proppen.
Groet,
San

Volgens mij is hier al eens een discusie over gevoerd.
Geen donkere rook maar er is wel verschil in dichtheid bij de verschillende merken.
Er zijn wel heel veel smaakjes te verkrijgen, vooral voor de amerikaanse markt en wat lastiger te vinden in Nederland.

Stefan

Ik heb deze van Volmer:



Meer dan een lichte waas geeft het niet.
Kan het ook zijn dat het spul met de tijd zijn werkzaamheid verliest?

San

Stoom- of Diesel?

Groet, Anne W

Nee, het is vaak een combinatie van de rookgenerator en de vloeistof. Sommige vloeistoffen werken wat makkelijker dan andere. De donkere rookvloeistoffen kwamen vooral uit de USA. Bijna niet te krijgen in Europa. Het is ook een kwestie van testen van de verschillende soorten. Zowel Seuthe, Esu, Conrad, J-T Steam maken rookvloeistof. Seuthe is vaak onder eigen merk van de Europese fabrikanten te krijgen.

Citaat van: Qwerty Asd op vrijdag 09 januari 2026, 22:03:23Zijn er ook vloeistoffen die donkerder rook produceren

Donkere rook werd vroeger (d.w.z. tot 1980) ook geproduceerd in de keuken van de restauratiewagen (Wagons-Lits). De over werd gestookt op bruinkool en turf, en dat kon aardige donkere roetwolken produceren. Misschien een tip voor de modelbouwer en liefhebber van donker walmende wolken?

En o ja, de oven mocht niet aan op het station. Dat leidde een keer tot klachten onder de overkapping van Brussel. De ober op een trein naar Zuid Frankrijk had de kachel net eindelijk aangekregen toen de trein onder de overkapping tot stilstand kwam, en alles onder de rook kwam te staan.

  Dan vraag ik me af hoe ze dat dan deden met de rook die van de stoomloc kwam? Die stond dan toch ook onder de kap?
Vroeger hadden stationsoverkappingen bovenin toch openingen voor de rook er uit te laten?

Dit is wat ik via CoPilot (AI) vond als antwoord hoe men vroeger met stoomlocomotieven voorkwam dat de hallen vol rook stonden: (of het allemaal correct is, weet ik niet, maar veel klinkt aannemelijk en zou me niet verbazen als het zo ging.)

Kort antwoord: men voorkwam vroeger dikke rookwolken in stationshallen door een combinatie van techniek, regelgeving en slimme bedrijfsvoering. Stoomlocomotieven mochten simpelweg niet of nauwelijks stoken in de hal, en stations werden zo gebouwd dat rook snel kon ontsnappen.

---

🚂 Waarom stationshallen vroeger niet blauw stonden van de rook

1. Strikte regels: niet stoken in de hal

• Locomotieven moesten met zo laag mogelijk vuur binnenrijden.
• Het echte opstoken gebeurde buiten het station, vaak op speciale plekken ("opstelsporen" of "kolenplaatsen").
• Machinisten konden forse boetes krijgen als ze tóch in de hal gingen stoken.


2. Gebruik van "stationaire stoom"

In grote steden (bijv. Amsterdam, Rotterdam, Hamburg, Leipzig) stonden stoomleidingen langs de perrons.

• Locomotieven konden worden aangesloten op externe stoom om de keteldruk op peil te houden.
• Daardoor hoefden ze geen vuur te maken terwijl ze onder de kap stonden.


3. Condenslokomotieven en rookarme types

Voor tunnels en overkapte stations werden soms speciale locomotieven ingezet:

• Condenslocs (vooral in Duitsland) die hun uitlaatstoom condenseerden → veel minder zichtbare rook.
• Locomotieven met grote vonkenvangers en rookgeleiders die de rook hoger en verder weg voerden.


4. Architectuur van stationshallen

Stations werden bewust ontworpen om rook af te voeren:

• Hoge kappen met enorme luchtinhoud.
• Ventilatie-openingen, louvres en rookgaten in het dak.
• Soms zelfs mechanische ventilatie (bijv. in Parijs en Londen).


5. Operationele trucs

Machinisten hadden allerlei praktische methoden:

• Dun vuur rijden: een klein, gelijkmatig vuur dat weinig rook produceerde.
• Schone kolen gebruiken (vetarme, rookarme soorten).
• Luchtkleppen zo instellen dat de verbranding zo volledig mogelijk was.
• Rook uitblazen vóór binnenkomst: vlak voor het station even flink trekken zodat de rook al weg was.


6. Beperkte verblijftijd

Stoomlocomotieven bleven zo kort mogelijk onder de kap:

• Direct afkoppelen.
• Locomotief reed meteen naar buiten, naar een draaischijf of depot.
• Rangeerlocs (vaak kleinere, zuinigere types) deden het werk binnen het station.


---

🎯 Samengevat

Stationshallen stonden vroeger niet blauw van de rook omdat:

• Locs niet mochten stoken in de hal.
• Ze externe stoom konden gebruiken.
• Stations ventilatie en hoge kappen hadden.
• Machinisten rookarme rijtechniek toepasten.
• Locs snel weer naar buiten moesten.

SR24 al eens geprobeerd ? Die geeft hier witte wolken

Nee, heb enkel die van Volmer in huis. Dus SR24 walmt mooie dikke witte rook, zonder noemenswaardige vervelende neveneffecten? Dan ga ik daar eens mee experimenteren!

Alleen je haargrens trekt terug, net als je tandvlees en je prostaat vergroot 

(maarja..dat doet het zonder SR24 ook!)

Citaat van: Qwerty Asd op zondag 11 januari 2026, 13:20:01Dit is wat ik via CoPilot (AI) vond als antwoord hoe men vroeger met stoomlocomotieven voorkwam dat de hallen vol rook stonden: (of het allemaal correct is, weet ik niet, maar veel klinkt aannemelijk en zou me niet verbazen als het zo ging.)

Denk dat je niet alles van AI moet geloven of als waarheid moet aanhouden. Dit omdat het toch een "samenvatting" van diverse bronnen is. Je weet niet wat de bronnen van de samenvatting is. En of er bepaalde zaken bij elkaar geredeneerd is oftewel het bekende "hallucineren" van AI. Er staan een aantal zaken in die niet voor NL zomaar van toepassing zijn. Nederland heeft vrij snel afscheid genomen van de stoomtractie. Niet meer zomaar hier een antwoord van AI neerzetten.

AI : allemaal ingebeeld

Is dat de policy hier? Niets wat door ai als antwoord gegenereerd is, plaatsen op het forum? Ook al zet ik erbij dat het van ai afkomstig is?

Citaat van: Qwerty Asd op zondag 11 januari 2026, 20:19:47Is dat de policy hier? Niets wat door ai als antwoord gegenereerd is, plaatsen op het forum? Ook al zet ik erbij dat het van ai afkomstig is?

Het is geen beleid. Je zit hier op een forum waarbij van alles door elkaar zit. Van beginners (zoals jij nu) in de hobby tot mensen met veel kennis op diverse vlakken van de hobby als van het grote voorbeeld. Als jij iets neerzet wat niet waar is omdat AI aan het hallucineren is geweest. Als beginner kan jij niet beoordelen of het helemaal waar is wat AI jou aan het vertellen is. Als iemand zou vragen of je ook kan aangeven waar de aangegeven informatie vandaan komt weet je dat niet of niet kan aangeven. Niemand die kan het kan controleren. Nu is het soms al "vechten" tegen de bierkaai om denkbeelden en onwaarheden uit het verleden te weerspreken. AI maakt dat alleen maar erger in dat opzicht.

Met technische zaken gaat het zeker op. Vaak lezen mensen niet de hele draad (dus alle berichten) door. Dan ga je de grootste problemen krijgen. Je zal net het verkeerde advies krijgen waardoor je (dure) Märklin-treintje de geest geeft. Puur omdat AI heeft aangegeven dat het wel kan of een andere gebruiker het AI antwoord hier neergezet heeft. Dan baal je ook wel.

AI is net als zoeken op internet: Als je niet weet hoe je moet zoeken op internet dan krijg je geen of niet het juiste resultaat. Als je bij AI niet de juiste commando's of "prompt" invoert dan krijg je ook niet het juiste antwoord of een antwoord dat bij elkaar gefantaseerd is.

Ik begrijp je punt. Kan jij aangeven waar het in het onderhavige door ai gegenereerde antwoord dan fout is?

Overigens is het slechts een zijspoortje want het ging in dit draadje om rookvloeistof...

Bij witte en zwarte rook denk ik zelden aan de benoeming van een nieuwe paus.
Dat komt omdat mijn partner en ik tot 1983 bij de Wagons-Lits werkten ("Rijdende gastvrijheid"),
een firma die binnenlands stewards (kellners) op de intercity en buitenlands conducteurs had op lig- en slaapwagens.

#6 is dan ook geen AI maar een herinnering aan het werk, een directe associatie, en daarom off topic.
Zo staat het er ook. Off-topic.

De reden om die associatie toch te plaatsen is de hint om ook in restauratie wagens een stoominzet te plaatsen, en, als je digitaal rijdt, een decoder om wel/geen stoom te produceren. En het geeft ook aan wanneer stoom niet geproduceerd mag worden.

Daarop is gereageerd door Kappa, met de vraag hoe dat dan zat met stoomlocs.
Mochten die onder de kap wel stomen? Of werden ze doorgereden tot net voorbij de kap. Op die vragen kwam geen antwoord.

En inderdaad, het is en blijft off topic, maar desondanks wel relevant voor mensen die met stoom rijden.
Voor mij dus niet want ik heb alleen diesel en elektrisch.

De kernvraag is al die tijd: hoe maak je zwarte rook, en kun je dat doen door een bepaalde rookvloeistof te kopen, of moet je zelf iets mixen.
En daarop weet ik het antwoord ook niet. Jouw vraag is niet de mijne.

Bij zelf mixen moet je iets van chemie (scheikunde) weten, en volgens mij hoort die vraag in dat geval thuis op het wetenschapsforum, niet hier.  Bij bepaalde rookvloeistof geeft RonaldK je het juiste antwoord: die bestaat er niet  (voor zwarte rook).

Bij mij (diesel) gaat het nog een stap verder: wat is zwarte rook (roet), en waarom is er zwarte rook (geen roetfilter) en sinds wanneer is dat roetfilter verplicht (nog niet zo heel lang geleden). Een van mijn buurttuiniers kwam bij mij met de vraag waarom roet dan ding (een ex-NS loc) zo verschrikkelijk. Hij had iets aan mijn tips, won een proces, en de loc is inmiddels aangepast (met een roetfilter).
De pechvogels hadden mazzel. Hij was vergeten schadeloosstelling voor gederfd woongenot te bedingen. Ze kwamen er goedkoop mee weg ...

En heel eerlijk: aan al deze zaken komt geen AI te pas ! Maar aan jouw verhaal wel.

De kleur klopt tocht nooit, het is een mengeling tussen zwart, grijs en wit, zelfs blauw als er een olieverbruiker is.

Zo ook bij de stomers:
mooi hé! 

Pas een beetje op met welke vloeistof je toepast. Hou het type aan wat is voorgeschreven in de handleiding van je locomotief/rookgenerator. De verkeerde vloeistof toepassen kan ervoor zorgen dat je generator niet meer zo mooi rookt. Met name de 'dynamische' rookgeneratoren van Esu/KM1/Marklin.

Dat de oude Seuthe/Marklin pijpjes alles opbranden geloof ik nog wel... 

Echte salamanderkacheltjes?

Er is geen zwarte rook. Punt uit en zoja dan heb je brand. Koop gewoon een fles van Esu dat gaat lang mee en werkt overal in. Ik weet nog hoe mijn oude treinhandelaar mij een oude blauwe br 74 liet zien oud een startset die gesmeerd was met zonnebloemolie. Ja die had een delta decoder, die ook half verbrand was, maar de decoder was nog niet kapot. Hij is er een uur mee bezig geweest en omdat het voor een kind was maar 10 euro gerekend.

Met zonnebloemolie of naaimachine olie krijg je misschien zwarte rook letterlijk en figuurlijk.

Is wellicht wat duurder maar gebruik voor rook uit je locomotieven de olie van ESU. Ik heb een aantal van deze machines op mijn baan gehad(BR78, 80 en V100) en die gaven hele mooie witte rook.