Nieuws:

Kom gezellig een keertje bij jouw lokale Stichting 3rail Stamtafel lekker kletsen over treintjes en nog veel meer!

Hoe kolen op het vuur?

Gestart door TomPaul zaterdag 13 juni 2026, 09:06:31

0 leden en 1 gast bekijken dit board.
Hoe kolen op het vuur?
Lid sinds: 2022

offline
Hoe kolen op het vuur?
Beste medeforumers,

Heb een paar vragen over stoomlocomotieven. Zover ik weet staat er altijd iemand, de stoker, met een grote schep de kolen in de vuurkist te gooien. Lijkt me erg intensief en bij een grote loc (big boy) al helemaal.

Zijn er geen andere, meer geautomatiseerde, oplossingen? Zoals een schuin toevoerkanaal of een lopende band?
En hoe zorgt men ervoor dat alle kolen uit de tenderwagon netjes naar voren komen? Of kruipt de stoker ook nog in de tenderwagon om de boel naar voren te schuiven?

Bedankt en fijn weekend,

Paul
Re: Hoe kolen op het vuur?
Lid sinds: 2025

offline
Re: Hoe kolen op het vuur?
@citaat

Big Boy is/was een oliestoker.

In de tender was de vloer ook schuin oplopend naar achteren. Door het bewegen van de tender schoven de kolen wel naar voren.
Re: Hoe kolen op het vuur?
Ja Paul, het was hard werken op de bok. Ook toen ging voor niets de zon op.
Om het werk enigszins te verlichten werden de bodems van de kolenbakken onder een hoek geplaatst zodat de lading niet achterin bleef liggen. Bij een PtL2/2 -glaskasten- zorgde de zwaartekracht er voor dat de stoker zelfs helemaal overbodig was.
Er waren wel degelijk stomers met een soort mechanische stoker. Een zgn schroef van Archimedes, soms stoomaangedreven, zorgde dan voor een mechanische toevoer van kolen. Vooral grote USA locs zoals de Big Boy en de Challenger hadden zulke systemen.
Re: Hoe kolen op het vuur?
Citaat van: Cor op zaterdag 13 juni 2026, 09:23:24@citaat

Big Boy is/was een oliestoker.

Niet geheel juist. De 4-8-8-4 Big Boy is pas veel later naar oliestook omgebouwd. In voorgaande jaren was het gewoon een kolengestookte locomotief. (Met mechanische stoker. Dat dan weer wel)
Re: Hoe kolen op het vuur?
Lid sinds: 2025

offline
Re: Hoe kolen op het vuur?
@citaat

Vandaar ook is/was  O:-D
Re: Hoe kolen op het vuur?
Het is inderdaad intensief, maar ook weer niet zo intensief als het lijkt.
Zoals Cor schrijft, loopt de "tendervloer" schuin naar achtereen op, waardoor de hele handel min of meer vanzelf naar beneden schuift (1).
Het begin (waar je schept zeg maar) is vlak en itt tot de schep in de tuin die je in de aarde steekt, steek je de stookschep als het ware onder de kolen.
Ofwel, je legt hem op de plaat, schuift hem met je rechter(2) hand onder de zwarte stenen, trekt hem terug pakt met je linker hand de schep, draait je om en (hopend dat iemand anders de deur voor je open heeft gedaan) met een grote schwung probeer je ze dan op de goede plek te krijgen. Dit waren speciale scheppen die met eerbied werden behandeld, waagde het niet om hem in de kolen te steken of hem voor iets anders te gebruiken.
Althans, zo deed ik het die paar keer dat ik dit voorrecht had.

Los van de olie gestookte locs, waren er inderdaad locs met een mechanische stookinrichting (ook in andere talen vaak "stoker" genoemd):
Vaak een soort kurketrekker die de kolen uit de tender onder de vloer naar voren trok, waarbij ze ondertussen werden vermalen tot "gruis" en vervolgens met stoom in de vuurkist werden geblazen.

Dat laatste gebeurt overigens ook met olie gestookte locs waarbij de zware stookolie eerst met stoom vloeibaar wordt gemaakt.
En daarbij heb je ook het grootste nadeel van olie gestookte locs te pakken: Je hebt stoom nodig om het proces op gang te brengen.

(1) Soms werkt moeder natuur niet helemaal mee en moet je kolen trimmen, dat is pas zwaar werk: Met een soort hark die stenen naar beneden trekken
(2) Uitgaande van een rechtshandige stoker en met de stoker links
Re: Hoe kolen op het vuur?
Lid sinds: 2006

M* en bezig te digitaliseren

offline
Re: Hoe kolen op het vuur?
Filmpje over hoe een kolengestookte Bigboy in elkaar zit staat op YouTube.
Re: Hoe kolen op het vuur?
Lid sinds: 2009

Old Skool Märklin - Scratch Built scenery

online
Re: Hoe kolen op het vuur?
@citaat
Een duidelijke uitleg, Rob :thumbup:
Bedankt voor het plaatsen!
Oja, de uitleg over de aanvoer
van de kolen begint op 33:35.

Groeten,

Erik.
Re: Hoe kolen op het vuur?
Lid sinds: 2006

M* en bezig te digitaliseren

offline
Re: Hoe kolen op het vuur?
Ik had dit filmpje al eerder gezien, maar Hermanvk, had 'm ook al eens geplaatst in dit draadje over de vergulde modellen.
Zie bericht 38